preload

Lekcja 31

Co zdarzyło się w maju 2004 roku?   Was passierte im Mai 2004?

Lekcja próbna

Stunde 31, Thema: Was passierte im Mai 2004?
Lekcja 31, Temat: Co zdarzyło się w maju 2004 roku?

Hallo!

Bardzo się cieszę, że mogę powitać Cię na trzydziestej pierwszej lekcji naszego kursu, a pierwszej na poziomie średnio zaawansowanym wyższym.

Nazywam się Katarzyna Chmielewska i na co dzień uczę języka niemieckiego. Mam nadzieję, że z moją pomocą nauczysz się wielu ciekawych i przydatnych rzeczy. Mogę Ci od razu powiedzieć, że będziemy podczas tego kursu zajmować się m.in. czasem przeszłym i przyszłym, nauczymy się odmieniać przymiotniki i poprawnie stosować stronę bierną. Poznasz też mnóstwo nowych słówek i zwrotów przydatnych w różnych życiowych sytuacjach.

Do każdej lekcji przygotowałam dla Ciebie kilka ćwiczeń, za pomocą których utrwalisz sobie przerobiony materiał. Każda kolejna lekcja będzie zaczynać się od małej powtórki, obejmującej zagadnienia z poprzedniego spotkania.

A więc zaczynajmy!


Na dzisiejszych zajęciach zajmiemy się czasem przeszłym - a dokładniej czasem przeszłym prostym Imperfekt (czasem można spotkać nazwę - Präteritum). Nauczysz się też podawać daty, a przy tym określać, kiedy jakieś wydarzenia miały miejsce.

Czas przeszły prosty Imperfekt

Imperfekt jest jednym z czasów przeszłych w języku niemieckim (poznałeś już w lekcji 30. Perfekt, przed Tobą jeszcze czas Plusquamperfekt) i jest nazywany czasem przeszłym prostym. Używamy go przede wszystkim w literaturze pięknej, głównie w bajkach, ale także w biografiach, relacjach i opisach.

Najpierw nauczymy się, jak się tworzy formy czasu przeszłego. Przy tworzeniu czasu Imperfekt musimy uwzględnić podział czasowników na trzy podstawowe grupy (ten podział bardzo ułatwi nam naukę). A więc czasowniki w języku niemieckim dzielą się ze względu na to, w jaki sposób tworzą czas przeszły, na:
- czasowniki słabe (regularne), czyli takie, do których wystarczy dodać końcówkę, jeśli chcemy stworzyć formę czasu przeszłego,
- czasowniki mocne (nieregularne), w przypadku których będziemy musieli zajrzeć do specjalnej tabelki,
- czasowniki mieszane (do których zaliczają się też czasowniki modalne), przyjmują w czasie takie końcówki, jak czasowniki słabe, ale równocześnie zmieniają samogłoskę tematyczną, podobnie jak czasowniki mocne.

Pamiętaj, że przedrostek w czasownikach rozdzielnie złożonych (zarówno słabych, jak i mocnych) zachowuje się tak samo jak w czasie teraźniejszym Präsens, czyli oddziela się i wędruje na koniec zdania.

Czasowniki słabe, zwane inaczej regularnymi, tworzą formy czasu Imperfekt w sposób bardzo prosty, bo przez dodanie do tematu czasownika końcówki -te w 1. i 3. osobie liczby pojedynczej. W pozostałych osobach oprócz -te czasowniki otrzymują jeszcze końcówki form osobowych czasu teraźniejszego. Obrazuje to poniższa tabelka, gdzie odmieniamy czasownik "machen" (robić)/"machte":

machte machten
machtest machtet
machte machten
ich machte, du machtest, er/sie/es machte
ja robiłem/am, ty robiłeś, on/ona/ono robił/a/o
wir machten, ihr machtet, sie/Sie machten
my robiliśmy, wy robiliście, oni,one/Państwo robili/ły
Do tej grupy należą m.in. czasowniki fragen, hören, zeigen:
fragen - ich fragte, hören - ich hörte, zeigen - ich zeigte
pytać - pytałem, słuchać - słuchałem, pokazywać - pokazywałem

Jeśli temat czasownika kończy się na -d, -t, -tm, -chn, -ffn, wtedy te czasowniki dodatkowo otrzymują -e przed końcówką -te. Odmienimy sobie czasownik, który już znasz: "arbeiten" (pracować)/"arbeitete":

arbeitete arbeiteten
arbeitetest arbeitetet
arbeitete arbeiteten
ich arbeitete, du arbeitetest, er/sie/es arbeitete
ja pracowałem, ty pracowałeś, on/ona/ono pracował/a/o
wir arbeiteten, ihr arbeitetet, sie/Sie arbeiteten
my pracowaliśmy, wy pracowaliście, oni,one/Państwo pracowali/ły
Do takich czasowników należą także (większość tych czasowników już znasz):
antworten - ich antwortete, atmen - ich atmete, baden - ich badete
odpowiadać - odpowiadałem, oddychać - oddychałem, kąpać się - kąpałem się
öffnen - ich öffnete, rechnen - ich rechnete, zeichnen - ich zeichnete
otwierać - otwierałem, liczyć - liczyłem, rysować - rysowałem
A teraz wysłuchaj kilku przykładowych zdań z czasownikami słabymi w czasie Imperfekt:
Ich wartete auf das Paket den ganzen Tag.
Czekałem/łam na paczkę przez cały dzień.
Er antwortete auf den Brief nicht.
On nie odpowiedział na list.
Sie zeigten mir ihre Wohnung.
Oni/One pokazali mi swoje mieszkanie.
Jak widzisz, szyk zdania pojedynczego w czasie przeszłym Imperfekt jest taki sam, jak w zdaniu w czasie teraźniejszym Präsens.

Wortfolge im einfachen Satz - Szyk wyrazów w zdaniu pojedynczym
W zdaniu oznajmującym czasownik (w formie osobowej) występuje zawsze na drugim miejscu, niezależnie od tego, jaka część zdania go poprzedza.
Najczęściej zdanie wygląda tak:
PODMIOT + ORZECZENIE + INNE CZĘŚCI ZDANIA
Pamiętaj o tym, bo jest to jedna z najważniejszych zasad w gramatyce języka niemieckiego!

Czasowniki mocne tworzą Imperfekt również od tematu bezokolicznika i zgodnie z określonym schematem końcówek: 1. i 3. osoba liczby pojedynczej nie posiadają końcówek i stanowią formę wyjściową dla całej odmiany, pozostałe przybierają końcówki czasu teraźniejszego Präsens. Zobaczmy to na przykładzie czasownika "trinken" (pić)/"trank":

trank tranken
trankst trankt
trank tranken
ich trank, du trankst, er/sie/es trank
ja piłem, ty piłeś, on/ona/ono pił/a/o
wir tranken, ihr trankt, sie/Sie tranken
my piliśmy, wy piliście, oni,one/Państwo pili/ły

Największą trudność sprawia przy odmianie zmiana samogłoski tematycznej, której podlegają wszystkie czasowniki mocne. Ponieważ zmiany samogłosek są bardzo zróżnicowane, należy przy każdym czasowniku zapamiętać jego formę podstawową. Poniżej lista najczęściej używanych czasowników mocnych:

BezokolicznikImperfekt
aufstehen (wstawać)stand auf
backen (piec)buk, backte
beginnen (rozpoczynać)begann
bekommen (otrzymywać)bekam
bleiben (zostawać)blieb
essen (jeść)
fahren (jechać)fuhr
fallen (spadać)fiel
finden (znajdować)fand
fliegen (latać)flog
geben (dawać)gab
gehen (iść)ging
halten (trzymać)hielt
heißen (nazywać się)hieß
helfen (pomagać)half
kommen (przyjść, przybyć)kam
laufen (biegać)lief
lesen (czytać)las
liegen (leżeć)lag
nehmen (brać)nahm
reiten (jeździć konno)ritt
rufen (wołać)rief
schlafen (spać)schlief
schreiben (pisać)schrieb
schwimmen (pływać)schwamm
sehen (widzieć, patrzeć)sah
singen (śpiewać)sang
sprechen (mówić)sprach
springen (skakać)sprang
stehen (stać)stand
sterben (umierać)starb
trinken (pić)trank
verstehen (rozumieć)verstand
wachsen (rosnąć)wuchs
waschen (myć)wusch
ziehen (ciągnąć)zog


aufstehen - stand auf, backen - buk, backte
wstawać, piec
beginnen - begann, bekommen - bekam
rozpoczynać, otrzymywać
bleiben - blieb, essen - aß
zostawać - zostałem, jeść - jadłem
fahren - fuhr, fallen - fiel
jechać, spadać
finden - fand, fliegen - flog
znajdować, latać
geben - gab, gehen - ging
dawać, iść
halten - hielt, heißen - hieß
trzymać, nazywać się
helfen - half, kommen - kam
pomagać, przyjść/przybyć
laufen - lief, lesen - las
biegać, czytać
liegen - lag, nehmen - nahm
leżeć, brać
reiten - ritt, rufen - rief
jeździć konno, wołać

schlafen - schlief, schreiben - schrieb
spać, pisać

schwimmen - schwamm, sehen - sah
pływać, widzieć/ patrzeć
singen - sang, sprechen - sprach
śpiewać, mówić
springen - sprang, stehen - stand
skakać, stać

sterben - starb, trinken - trank
umierać, pić

verstehen - verstand, wachsen - wuchs
rozumieć, rosnąć

waschen - wusch, ziehen - zog
myć, ciągnąć
Nie jest to kompletna lista czasowników mocnych - podałam Ci tylko te z nich, na których formy podstawowe już wcześniej się natknąłeś (podczas omawiania czasu przeszłego Perfekt). Nauczenie się tych form to sporo nauki, więc nie chciałam Ci dokładać kolejnych nowych słówek. Lecz jeśli moje propozycje nie zaspokajają Twojego apetytu na wiedzę, to kompletną listę czasowników mocnych znajdziesz w każdym dobrym słowniku.

Zobacz kilka przykładowych pytań z czasownikami mocnymi w czasie Imperfekt:
Wann fingen Sie den Deutschkurs an?
Kiedy zaczął Pan kurs niemieckiego?
Wer half dem Kind?
Kto pomógł dziecku?
Was schriebst du?
Co napisałeś?
Schliefst du gut?
Czy dobrze spałeś?
Jak widzisz, szyk zdania pytającego w czasie przeszłym Imperfekt jest taki sam, jak w zdaniu pytającym w czasie teraźniejszym Präsens.

Fragesätze - Zdania pytające
Pamiętaj, że we wszystkich zdaniach pytających występuje przestawny szyk wyrazów:
ORZECZENIE + PODMIOT + INNE CZĘŚCI ZDANIA.
Zdania pytające mogą zaczynać się od czasownika lub zaimków pytających.

Czasowniki mieszane przyjmują w czasie Imperfekt takie końcówki, jak grupa czasowników słabych, oraz zmieniają samogłoskę tematyczną, podobnie jak czasowniki mocne. Odmianę zobaczymy na przykładzie czasownika "denken" (myśleć)/"dachte":

dachte dachten
dachtest dachtet
dachte dachten

ich dachte, du dachtest, er/sie/es dachte
ja myślałem, ty myślałeś, on/ona/ono myślał/a/o
wir dachten, ihr dachtet, sie/Sie dachten
my myśleliśmy, wy myśleliście, oni,one/ Państwo myśleli/ały
I kilka innych czasowników:
bringen - brachte, denken - dachte
przynosić, myśleć
kennen - kannte, wissen - wusste
znać, wiedzieć
Czasowniki modalne tracą w czasie Imperfekt przegłos i przyjmują końcówki odmiany dla czasowników słabych. Odmienimy razem czasownik "können" (móc, umieć, potrafić)/"konnte":

konnte konnten
konntest konntet
konnte konnten

ich konnte, du konntest, er/sie/es konnte
ja mogłem, ty mogłeś, on/ona/ono mógł/mogła/o
wir konnten, ihr konntet, sie/Sie konnten
my mogliśmy, wy mogliście, oni,one/ Państwo mogli/ły
I pozostałe czasowniki modalne w czasie Imperfekt:
dürfen - durfte, mögen - mochte
mieć pozwolenie, lubić
müssen - musste, sollen - sollte
musieć, mieć powinność
wollen - wollte
chcieć
A teraz kilka przykładowych zdań z czasownikami mieszanymi i modalnymi w czasie Imperfekt:
Ich durfte nicht in die Disco.
Nie wolno było mi iść do dyskoteki.
Ich konnte schon mit 4 Jahren Rad fahren.
Potrafiłem już w wieku 4 lat jeździć na rowerze.
Ich dachte an dich.
Myślałem o tobie.

Osobno omówimy odmianę czasowników posiłkowych: "haben", "sein" i "werden". Na chwilę oderwijmy się od głównego tematu naszej lekcji i sprawdźmy, ile pamiętasz z lekcji 30., gdzie poznałeś formy czasu Imperfekt dla czasowników posiłkowych "haben" i "sein":

Ergänze die Sätze im Imperfekt! (Uzupełnij zdania w czasie Imperfekt!)

1. Das Kind ........... traurig. (sein)

2. Er ............. Hunger. (haben)

3. .............. ihr Angst? (haben)

4. ............ Sie schon da? (sein)

I jak Ci poszło?! Zobacz teraz poniższe prawidłowe odpowiedzi i porównaj je ze swoimi.

[+] Pokaż odpowiedzi
1. Das Kind war traurig.

2. Er hatte Hunger.

3. Hattet ihr Angst?

4. Waren Sie schon da?

Mam nadzieję, że poszło Ci gładko! Jeśli miałeś problemy z odmianą czasownika "sein", zajrzyj do lekcji nr 30, a jeśli z odmianą czasownika "haben" - zerknij również do tej lekcji.

Teraz tylko odmienimy sobie w czasie Imperfekt czasownik posiłkowy "werden" (stać się, zostać). Czasownik "werden" będzie nam potrzebny m.in. do tworzenia zdań w stronie biernej Passiv.

wurde wurden
wurdest wurdet
wurde wurden

ich wurde, du wurdest, er/sie/es wurde
ja zostałem, ty zostałeś, on/ona/ono został/a/o
wir wurden, ihr wurdet, sie/Sie wurden
my zostaliśmy, wy zostaliście, oni,one/ Państwo zostali/ły
Spróbujmy zastosować te reguły w praktyce, a więc do dzieła! Przekształć poniższe zdania napisane w czasie teraźniejszym Präsens na zdania w czasie przeszłym Imperfekt!

1. Der Vater arbeitet viel.

........................................

2. Meine Schwester besucht die Oma.

........................................

3. Wann muss ich nach Hause gehen?

........................................

4. Ich bin nicht krank.

........................................

Zobacz jak ja przekształciłam zdania:

[+] Pokaż odpowiedzi
1. Der Vater arbeitete viel.

2. Meine Schwester besuchte die Oma.

3. Wann musste ich nach Hause gehen?

4. Ich war nicht krank.

Czas przeszły Imperfekt jest tłumaczony na polski w wielu podręcznikach do niemieckiego jako czas przeszły niedokonany, ale jest to tłumaczenie zupełnie błędne. Otóż zdanie w czasie Imperfekt równie dobrze może wyrażać czynność niedokonaną, jak i dokonaną. Zobacz przykłady:
"Der Arzt untersuchte den Patienten“ może znaczyć zarówno "Lekarz badał pacjenta“, jak i "Lekarz zbadał pacjenta“.
"Ich machte die Hausaufgaben" można przetłumaczyć "Robiłem zadania domowe" lub "Zrobiłem zadania domowe".

Reasumując: czas przeszły Imperfekt przedstawia wydarzenia z przeszłości, nie wiążąc ich z teraźniejszością. Czynności wyrażane przez ten czas mogą być ukończone lub nie.

Imperfekt/Perfekt - uproszczone zasady stosowania
Czas Imperfekt nazywany jest niekiedy "czasem narracji". Używa się go przede wszystkim w opowiadaniach, sprawozdaniach itp.
Perfekt zwany jest niekiedy "czasem konwersacji", używany jest w języku potocznym przy opisywaniu wydarzeń z przeszłości.
Czasowniki posiłkowe "haben", "sein", "werden" oraz czasowniki modalne występują w tych sytuacjach zazwyczaj również w czasie Imperfekt.
Niekiedy czasu Imperfekt używa się w języku mówionym zamiennie z czasem Perfekt, szczególnie w północnej części niemieckiego obszaru językowego.


Ciąg dalszy na następnej stronie...

Lekcja | Ćwiczenia | Ściąga




  Wszystkie lekcje Lekcja 32 Lekcja 32


Informacja o lekcjach próbnych
Lekcje próbne oraz próbne zestawy słownictwa służą do zapoznania się z możliwościami naszej platformy do nauki języków obcych. Lekcje te i zestawy są w pełni funkcjonalne, wymagają jedynie założenia konta i zalogowania się. Założenie konta jest bezpłatne i do niczego nie zobowiązuje.

Dzięki temu jako zalogowany użytkownik możesz bezpłatnie rozpocząć naukę z naszą platformą, a dopiero później zdecydować, czy chcesz ją kontynuować i wykupić pełny bezterminowy dostęp do wybranych kursów.